عباس قديانى
605
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
عليقلى كازرونى حاج عليقلى خان كازرونى ، از رجال و بزرگان و دلاوران فارس در دورهء زنديه . چون عليمراد خان زند شيراز را به صيد مراد خان داد ، عليقلى كازرونى را به وزارت او گماشت ( 1196 ه . ق . ) . بعد از عليمراد خان ، چون جعفر خان زند به شيراز رفت ، او را بنواخت ، و به عراق روانه كرد ، و خود نيز عازم عراق شد اما چندى بعد ، در اصفهان بين او و جعفر خان كدورت پديد آمد ، و او بىاجازه از اصفهان عازم شيراز شد ( 1200 ه . ق . ) ، و جعفر خان نخست به استمالت او پرداخت ، و سپس بفرمود تا او را فروگرفتند . اين كدورت بسيار دوام يافت ، و عاقبت عليقلى كازرونى با ساير امراى محبوس و مخالف همدست شد ، و آنها در ربيع الثانى يا در جمادىالاولى 1203 ه . ق . جعفر خان را كه بيمار و بسترى بود كشتند . سپس صيد مراد خان زند به سلطنت نشست ، و حاج عليقلى خان وزارت يافت . اما لطفعلى خان پسر جعفر خان در شعبان 1203 ه . ق . وارد شيراز شد ، و صيد مراد خان را نابينا نمود ، و عليقلى كازرونى را به شفاعت حاجى ابراهيم و ديگر امرا عفو نمود . على گوركانى معروف به سلطان على ميرزا متوفى 905 يا 906 ه . ق . ، از شاهزادگان سلسلهء تيموريان ؛ پسر سلطان محمود ميرزاى گورگانى . در دوران حكومتش در بخارا و سمرقند ( 901 - 905 ه . ق . ) با مخالفت و منازعهء برادران خود بايسنقر ميرزا و مسعود ميرزا مواجه بود . شيبك خان پس از فتح ماوراء النهر وى را به قتل رسانيد . على محمد خان زند متوفى 1191 ه . ق . ، از سرداران و بزرگان خاندان زنديه ؛ پسر محمد خان زند و خواهرزادهء كريمخان زند . وى يك چند از جانب كريمخان حكومت بروجرد داشت ، و در طغيان كوتاه زكى خان زند در اصفهان با وى همدست شد . اما كريمخان فتنهء آنها را فرو نشاند ، و آنها را عفو نمود . على محمد خان در دفع و شكست ذو الفقار خان افشار با عليمراد خان زند يارى كرد ، و ذو الفقار خان را به اسارت به دربار كريمخان برد . در فتح بصره نيز وى شجاعت و ثبات نشان داد ، و صادق خان زند ، چندى پس از فتح بصره ، على محمد خان را آنجا گماشت ، و خود راه شيراز پيش گرفت . على محمد خان ، در بصره با طغيان بعضى از قبايل عرب مواجه شد و در جنگ با آنها از كثرت زخم وفات يافت . عليمراد خان بختيارى متوفى 1167 ه . ق . ، از رؤسا و خوانين ايل بختيارى . در سال 1163 ه . ق . به كمك كريمخان زند اصفهان را گرفت ، و با ابو الفتح خان بختيارى ، حاكم اصفهان ، و كريمخان زند پيمان دوستى بست ، و قرار شد يكى از اعقاب صفويه را به نام شاه اسماعيل سوم ( اسماعيل سوم صفوى ) به سلطنت بنشانند و كارها را بين خود تقسيم نمايند : حكومت اصفهان از آن ابو الفتح خان ، و سردارى لشكر از آن كريمخان باشد ، و عليمراد خان نيابت و وزارت او را عهدهدار شود . اما وقتى كريمخان به عزم و تسخير همدان و كردستان از اصفهان خارج گشت ، عليمراد خان پيمان دوستى را بشكست . ابو الفتح خان را كه از قديم با وى خصومت و رقابت داشت كور كرد و كشت ، و سپس اصفهان را به